bradley-wiggins-canvas-size-1-942x707-800x600

Procesy emocjonalne towarzyszące aktywności sportowej

Słowo „emocja” pochodzi od łacińskiego „e movere” – poruszać, wzruszać.

Organizm zostaje czymś poruszony. Poruszenie to może przyjść od zewnątrz lub od wewnątrz i przejawia się we wzroście napięcia. Emocje stanowią istotny składnik życia, nadają mu dynamikę i barwę.

Wszystko, co zakłóca równowagę organizmu staje się najczęściej źródłem emocji negatywnych a to co ją przywraca jest źródłem emocji pozytywnych. W działalności sportowej można zauważyć pewien paradoks; z jednej strony wyspecjalizowana technika, wyćwiczone czynności, w większości znani konkurenci i osiągane rezultaty, z drugiej – duża niepewności, spekulacje, mylne przewidywania, „myślenie życzeniowe”. W ślad za niepewnością silne napięcie, silne zdenerwowanie, lęk i … przyjemność udziału w aktywności sportowej. Procesy emocjonalne ogarniają cały organizm. Emocje pobudzają wszystkie istotne dla funkcjonowania organizmu organy i układy. Powodują zmiany w układzie krążenia (zmienia się tempo akcji serca, ciśnienie krwi), w układzie oddechowym (zmienia się tempo oddychania), w układzie trawiennym (przy silnych emocjach zwolnienie czynności ruchowej i wydzielniczej), naprężeniu mięśni szkieletowych, we wzroście wydzielania niektórych substancji biochemicznych, zmianie w składzie chemicznym krwi itp.

W aktywności sportowej emocje o natężeniu optymalnym sprzyjają skuteczności działania, ale zarówno nadmierne pobudzenia jak i niewystarczające obniżają tę skuteczność.

 

Można wyodrębnić trzy typy emocji przedstartowych:

– stan gotowości startowej – najbardziej pozytywny stan przedstartowy przejawia się napiętym oczekiwaniem, ukierunkowanym pobudzeniem, chęcią zmierzenia sił z przeciwnikiem, gotowością do rywalizacji sportowej. Zawodnik osiąga optymalny poziom napięcia emocjonalnego. Od strony fizjologicznej, gotowość startowa przejawia się przyspieszenie tętna i oddechu, lekkim poceniem się i niewielkim drżeniem kończyn.

 

– stan gorączki startowej – przejawia się silnym pobudzeniem                   i zdenerwowaniem, zmiennością nastroju, zwiększoną pobudliwością nerwową, gniewem a nawet czasami płaczem lub agresją, zakłóceniem koordynacji ruchowej, spostrzegania, pamięci i myślenia, w zaburzeniu wyuczonych nawyków ruchowych (umiejętności technicznych). Towarzyszy temu znaczne przyspieszenie tętna i rytmu oddechowego, silne pocenie się, nadmierne drżenie kończyn, wzmożona diureza. Zawodnik osiąga taki stan, gdy napięcie przekracza poziom mobilizujący.

 

– stan apatii startowej – przejawia się ogólnym zniechęceniem, obniżeniem pobudliwości nerwowej (osłabieniem spostrzegawczości oraz koncentracji), obniżeniem aktywności ruchowej a nawet zniechęceniem do wysiłku i startu, złym samopoczuciem, sennością (ziewanie), i uczuciem braku sił. Wszystkie te reakcje są odpowiedzią organizmu na stres, jakiemu jest poddawany zawodnik na starcie zawodów. Stan gorączki przedstartowej może być traktowany jako naturalny przejaw przeżywanych przed startem emocji, natomiast występowanie apatii można uznać za przeżycie wynikające z niewłaściwego umotywowania do startu bądź też ewentualnych problemów towarzyszących przygotowaniu czy udziałowi w zawodach.

W razie niewystarczającego pobudzenia startowego lub jeśli znacznie przekracza ono poziom mobilizujący należy zabiegać o jego podwyższenie lub obniżenie stosując rozmaite techniki regulacji napięcia psychicznego. W każdym z tych przypadków pomocne i nie do przecenienia będą rady psychologa lub dobrego trenera.

Bywa tak, że sportowiec o świetnych warunkach fizycznych, świetnie wyszkolony, nie osiąga zadowalających wyników sportowych. Z tej prostej przyczyny, że nie radzi sobie z emocjami przedstartowymi, występującymi w czasie zawodów jak i po zawodach.

 

Należy podkreślić, że tylko optymalny (to znaczy dostosowany do indywidualnych możliwości i sytuacji) poziom natężenia emocji zarówno chroni przed uzyskaniem niekorzystnego wyniku, jak też posiada istotny sens szkoleniowy i psychologiczny.

Dodaj komentarz